လုမ်ႈၾႃႉ - ပရီးမီးယႃး ၾႄးရူဝ်ႇသႃႇလ်ၾႅတ်ႉ - ၶေးမီး ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလၢႆလွင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ
ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း
ၼႂ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈႁေႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်၊ မၼ်းႁဵတ်းပဵၼ် ထၢတ်ႈလဵၵ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇတူၼ်ႈမႆႉ။ လဵၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢႃႇႁႃႇရ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတွၼ်ႈတႃႇ တူၼ်ႈမႆႉတူၼ်ႈတွၵ်ႇသေ မၼ်းလဵၼ်ႈပဵၼ်တွၼ်ႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၼ်ႂးလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈၶဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတူၼ်ႈမႆႉၶဝ် ဢမ်ႇမီးထၢတ်ႈလဵၵ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်တေၼႄပၼ် သီၶဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်းလၢႆး ဢၼ်မႂ်မၼ်း လႅၵ်ႈပဵၼ်သီလိူင် ယွၼ်ႉ ထၢတ်ႈသီၶဵဝ် ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထၢတ်ႈႁေႈသႃႇလ်ၾဵတ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းလိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉယႃႈယႃ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈတူၼ်ႈမႆႉ ငၢႆႈငၢႆႈလူမ်လူမ်သေ ယူတ်းယႃပၼ် လွင်ႈထၢတ်ႈလဵၵ်း ၼႂ်းတူၼ်ႈမႆႉ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈလီငၢမ်း။ ဢမ်ႇဝႃႈ တေပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် ဢၼ်ယႂ်ႇလူင် ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တူၼ်ႈမႆႉႁၢင်ႈလီ ၼႂ်းႁူင်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ထိင်းသိမ်း တူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီ ၸိူဝ်းၼႆႉ ထၢတ်ႈႁေႈ သႃႇလ်ၾဵတ်ႉ ႁဝ်းၼႆႉ ၸွႆႈႁႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူၼ်ႈမႆႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇၼမ် လႄႈ မႂ်မၼ်း မီးႁႅင်းမႃး။
ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉမူတ်းသႂ်ၼႆႉ လႆႈၽွၼ်းလီ တီႈ ၾႄးရူတ်ႉသႃႇလ်ၾႅတ်ႉ ၵမ်ႇၽႃႇ - ပရီးမီးယႃး ႁဝ်းၶႃႈ တင်းၼမ်။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉမူတ်းသႂ် ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉမူတ်းသႂ်။ ပေႃးဢဝ် ၼမ်ႉဢၼ်ပႃး ၽွင်မုၼ်ႈ ဢၼ်ႁွႆႈဝႆႉ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ သႂ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉၼႆၸိုင် ထၢတ်ႈႁေႈ သႃႇလ်ၾဵတ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ၼႂ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး လဵၵ်း(III) ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ ၽွၵ်ႇ။ ၽွၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၼ်ဢဝ် လႄႈ ႁွႆႈဝႆႉ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ပဵၼ်ၵွၼ်ႈ ဢၼ်ႁွႆႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးယူႇတီႈ တႂ်ႈ တၢင်ႉၼမ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉမူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉဢၼ်ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ ၸႅတ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈငၢႆႈငၢႆႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်မူတ်းသႂ် ၸႅင်ႈလႅင်းမႃး။ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းၼမ်ႉမူတ်းသႂ် ၼႂ်းဝဵင်း လႄႈ ႁူင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် ၼိူဝ် ထၢတ်ႈႁေႈ သႃႇလ်ၾဵတ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ တႃႇတေ ႁဵတ်းၸွမ်း ပိူင်ၼမ်ႉ ဢၼ်ၵႅပ်ႈ လႄႈ ပၼ်ၼမ်ႉ ဢၼ်လွတ်ႈၽေး လႄႈ ၵိၼ်လႆႈ တီႈၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်။
ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶေးမီးၼၼ်ႉ ႁေႈသႃႇလ်ၾဵတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈလၢႆလၢႆမဵဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ဢွၵ်ႇသၢႆႉလဵၵ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင် ပဵၼ်သီ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ သီ၊ ၼမ်ႉၵတ်ႉထၢတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈ ၶွင် ထၢတ်ႈလဵၵ်းသႃႇလ်ၾဵတ်ႉၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ဢွၵ်ႇသီႇတဵင်း လဵၵ်း ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ သုင်သုတ်း ဢၼ်မီးသီ လႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈ ferrous sulfate ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ ဢၼ်မီး ထၢတ်ႈဢႃႇႁႃႇရ ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈသေ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ လိူဝ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇထၢတ်ႈၶဝ် ၸၢင်ႈၼပ်ႉယမ် ၼိူဝ် ထၢတ်ႈႁေႈသႃႇလ်ၾဵတ်ႉ ႁဝ်းသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ထၢတ်ႈ ဢၼ်မီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇ လႄႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ သုင်သုတ်းၼၼ်ႉယူႇ။
ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၽႃႈၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈႁေႈသႃႇလ်ၾဵတ်ႉႁဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်ယွမ်ႉသီ လႄႈ ၵၢၼ်ဢိတ်ႇလိၵ်ႈ။ မၼ်းႁဵတ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈယွမ်ႉသီ ဢၼ်ၸွႆႈႁႂ်ႈ သီၸပ်းၵၼ် တင်း သဵၼ်ႈသၢႆၽႃႈ ႁႂ်ႈလီလိူဝ်မႃး။ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သီမၼ်း ႁိူဝ်ႈလႅင်းလိူဝ်မႃး လႄႈ သီမၼ်း ဝႆးလိူဝ်မႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သီဢၼ်မီးၼိူဝ် ၽႃႈၼၼ်ႉ သုၵ်ႈသီလၢႆပွၵ်ႈလၢႆၽဝ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတိုၵ်ႉႁိူဝ်ႈလႅင်းယူႇ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၽႃႈယၢင်ၶဝ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၽႃႈယၢင် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ သုင်သုတ်း ဢၼ်မီးသီ ဢၼ်ႁိုင် - ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း ၵၢတ်ႇၾႅတ်ႉသျိၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်ႁၢင်ႈၶိူင်ႈ ႁိူၼ်းယေးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ
| ၸိုဝ်ႈၶူဝ်းၶွင် | ႁေႈသႃႇလ်ၾဵတ်ႉ | ||||||
| ၶူဝ်းၸႂ်ႉ | ၵႃႈၶၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း(%) | ||||||
| FeSO47H2O% ≥ | 97.93 | ||||||
| ပိုၼ်ႉထၢၼ်% | --- | ||||||
| လွင်ႈမိုၵ်းမၢၵ်ႇ၊% ≤ | 0.5---0.75 | ||||||
| H2SO4% ≤ | 0.5 | ||||||
| Fe% ≥ | 19 | ||||||
| မိူၼ်ၼင်ႇ% ≤ | 0.0002 | ||||||
| Pb% ≤ | 0.002 | ||||||
| Cd% | --- | ||||||
| Hg% | --- | ||||||
| တီႇတႄႇၼီႇယမ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ% ≤ | 0.5 | ||||||
ၽိုၼ်လိၵ်ႈၵုမ်းထိင်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း
| ၸိုဝ်ႈၶူဝ်းၶွင် | ႁေႈသႃႇလ်ၾဵတ်ႉ | ||||||
| ၶူဝ်းၸႂ်ႉ | ၵႃႈၶၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း(%) | ||||||
| FeSO47H2O% ≥ | 97.93 | ||||||
| ပိုၼ်ႉထၢၼ်% | --- | ||||||
| လွင်ႈမိုၵ်းမၢၵ်ႇ၊% ≤ | 0.5---0.75 | ||||||
| H2SO4% ≤ | 0.5 | ||||||
| Fe% ≥ | 19 | ||||||
| မိူၼ်ၼင်ႇ% ≤ | 0.0002 | ||||||
| Pb% ≤ | 0.002 | ||||||
| Cd% | --- | ||||||
| Hg% | --- | ||||||
| တီႇတႄႇၼီႇယမ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ% ≤ | 0.5 | ||||||
ၼႂ်းၶေႃႈၵႅပ်ႈမၼ်း
ၶိူင်ႈထၢတ်ႈ ႁေႈသႃႇလ်ၾႅတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶိူင်ႈၶူဝ်း ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ဢၼ်လူမ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ဢဝ်သႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းထူင် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ သုင်သုတ်း တႃႇတေႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ လႄႈ ႁႂ်ႈမၼ်း ၼိမ်သဝ်း ၽွင်းမိူဝ်ႈ သိမ်းဝႆႉ လႄႈ တေႃႉသူင်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇလွင်ႈထတ်းသၢင် ၵုမ်းထိင်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဢိၵ်ႇပႃး လွင်ႈထတ်းသၢင် လွင်ႈမူတ်းသႂ်၊ ဢမ်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေပဵၼ် ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ် ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉ မူတ်းသႂ် တီႈဢေးသျႃး ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶေးမီး တီႈယူးရူပ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၽႃႈယၢင် တီႈဢႃးၽရိၵ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁေႈသႃႇလ်ၾဵတ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၵႄႈလိတ်ႈ ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈ လႄႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းပၼ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၽႂ်တႅၵ်ႈလႆႈ ဢၼ်ႁပ်ႉပဝ်ႊဝႃႈ မၼ်းတေထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ လႄႈ ပူၼ်ႉလိူဝ် လွင်ႈလူဝ်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။