သူဝ်ႇတီႇယမ်ႇဢီႇထွၵ်ႉသၢႆႉ - ၶိူင်ႈထၢတ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ

ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း

ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈ sodium ethoxide ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၸွႆႈထၢတ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် ၵမ်ႈၼမ်သေ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းၼႆႉ ၵႆႉၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် esterification ၊ etherification လႄႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ လႄႈ လွင်ႈဢွၵ်ႇမၼ်း တိူဝ်းလိူဝ်မႃး တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈပွင်း ဢၢႆႁွမ်လႄႈ ဢၢႆႁွမ်ၼၼ်ႉ သူဝ်ႇတီႇယမ်ႇဢီႇထွၵ်ႉသၢႆႉၼႆႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် ဢႅတ်ႉသတႃႇ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈပွင်း ဢႅတ်ႉသတႃႇ ဢၼ်မီး ဢၢႆႁွမ် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈ sodium ethoxide ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈ ၵၢၼ်ႁူမ်ႈပွင်း ယႃႈယႃ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈၵၢင် မိူၼ်ၼင်ႇ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ယႃႈယႃၶႃႈမူင်ႈမႅင်း လႄႈ ယႃႈယႃ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈလိူတ်ႈႁူဝ်ၸႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မႃး ၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈ သွတ်ႉတီႇယမ်ႇ ဢီႇထွၵ်ႉသၢႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် ၶိူင်ႈထၢတ်ႈ ဢႄႇလ်ၵႃႇလိၼ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ လၢႆလၢႆဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢႅၵ်ႉၵူဝ်ႇ ဢီႇတႃႇ ဢႅတ်ႉသတႃႇ ၼႂ်းယႃႈမဝ်းၵမ်။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ယႃႈယႃ ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ် ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ လႄႈ ယႃႈယႃ ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ် ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈ သူဝ်ႇတီႇယမ်ႇ ဢီႇထွၵ်ႉသၢႆႉ ၼႆႉ ပၼ် သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်လူဝ်ႇ တႃႇတေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈသွတ်ႉတီႇယမ်ႇ ဢီႇထွၵ်ႉသၢႆႉၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈယႃႈယႃ မူတ်းသႂ် လႄႈ ၽႄဢွၵ်ႇ တႃႇဢဝ်ဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းမွၵ်ႇ လႄႈ ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈ သူဝ်ႇတီႇယမ်ႇ ဢီႇထွၵ်ႉသၢႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် ဢႅၵ်ႉၵျိၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸၢင်ႈဢဝ် ၸုမ်း ethyl ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်း မေႃႇလီႇၸူး ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈပွင်း ဢၼ်မီး ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယင်ႇ - ၼႂ်းလွင်ႈႁူမ်ႈပွင်း ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တူဝ်မီးၸႂ်ၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈ sodium ethoxide ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈၸွႆႈထၢတ်ႈ တႃႇပၼ်ႁႅင်း လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ ထၢတ်ႈၼမ်ႉမၼ်း လႄႈ ဢီႇတၼေႃးသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တူဝ်မီးၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈ sodium ethoxide ၼႆႉ ၸၢင်ႊၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈ ethylated ဢၼ်မီး ဢၢႆႁွမ် ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တႃႇၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် လႄႈ ၶိူင်ႈၼမ်ႉယႃႈယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶေးမီး ဢၼ်လီၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈ သူဝ်ႇတီႇယမ်ႇ ဢီႇထွၵ်ႉသၢႆႉ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼိူဝ်ၽိဝ်ၼႃႈ၊ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈၸွႆႈထၢတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶိူင်ႈထၢတ်ႈဢႄႇလ်ၵႃႇလၢႆႇ ၼႂ်းလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ၵၢၼ်ႁူမ်ႈပွင်း တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈဢၼ်မီး ၼမ်ႉၵတ်ႉတႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယင်ႇ - ၼႂ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈပွင်း ၼမ်ႉယၢင်ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ သူဝ်ႇတီႇယမ်ႇဢီႇထွၵ်ႉသၢႆႉၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ polymerization ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၼၵ်းမေႃႇလီႇၵျူးလႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶွင် ၼမ်ႉယၢင်ၼၼ်ႉ တိူဝ်းတွၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။

ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်သေတႃႉ ထၢတ်ႈသွတ်ႉတီႇယမ်ႇ ဢီႇထွၵ်ႉသၢႆႉၼႆႉ မၼ်းမီးထၢတ်ႈဢႅၵ်ႉၵႃႇလိၼ်ႇ လႄႈ မၼ်းမီးၼမ်ႉၼၵ်းၼမ်လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလႄႈ လွင်ႈသိမ်းဝႆႉမၼ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၾၢင်ႉသတိ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈမၼ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်းတေႉတေႉ။ ထၢတ်ႈ သူဝ်ႇတီႇယမ်ႇ ဢီႇထွၵ်ႉသၢႆႉၼႆႉ မၼ်းၸုပ်ႇဢဝ် ၼမ်ႉမႆႈ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ဢၼ်မိုၵ်းယမ်းၼၼ်ႉ ငၢႆႈငၢႆႈသေ ပဵၼ်မႃး ၼမ်ႉယၢင် ဢၼ်မီး ဢႅၵ်ႉၵလီႇၼိတ်ႉ ၼမ်ၼၼ်ႉလႄႈ လူဝ်ႇလႆႈ သိမ်းဝႆႉ ၼႂ်းထူင် ဢၼ်ပိၵ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉယႃႈယႃ ဢၼ်ပႃးထၢတ်ႈ သွတ်ႉတီႇယမ်ႇ ဢီႇထွၵ်ႉသၢႆႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈၵိၼ်လႆႈ ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ မိူဝ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီသႂ်ႇၶိူင်ႈႁႄႉၵင်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇလႆႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၽိဝ်ၼင် လႄႈ တႃ။ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈ sodium ethoxide ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် မၼ်းပဵၼ်မႃး ၼႂ်းပိူင်ဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉ တႃႇတေလူတ်းယွမ်း လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ

ၽိုၼ်လိၵ်ႈၵုမ်းထိင်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း

ၼႂ်းၶေႃႈၵႅပ်ႈမၼ်း

ပေႃးတေလၢတ်ႈၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ၸိုင် ထၢတ်ႈသွတ်ႉတီႇယမ်ႇ ဢီႇထွၵ်ႉသၢႆႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းထၢတ်ႈ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင် ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လၢႆလၢႆဢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ မီးၽွၼ်းလီ လႄႈ ဢွၵ်ႇၼမ်မႃးသေဢမ်ႇၵႃး ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပၢႆးၸၢင်ႊ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈသွတ်ႉတီႇယမ်ႇ ဢီႇထွၵ်ႉသၢႆႉၼႆႉ တေၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးထႅင်ႈယူႇ။