ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ လႄႈ ၶိူင်ႈႁႄႉၵင်ႈ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ
ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း
ပိူင်လူင်မၼ်း လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း benzoic acid ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၶိူင်ႈႁႄႉၵင်ႈ၊ ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ၊ ၶိူင်ႈဢၼ်မီးဢၢႆႁွမ် လႄႈ ၶိူင်ႈၵၢင် ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ယႃႈယႃ ဢၼ်ၵႆႉၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈတူဝ်မီးၸႂ် ဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ ၽႄႈတိူၼ်း လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တၢင်းၵိၼ် ဢမ်ႇႁိုင်သင်။ ၵႆႉဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းၼမ်ႉၵိၼ်၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၼမ်ႉၵိၼ် ဢၼ်ပႃးထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ႁႄႉၵင်ႈပၼ် မႅင်းပႅၵ်ႉတီးရီးယႃး လႄႈ မူင်ႈမႅင်း ႁႂ်ႈဢမ်ႇၽႄႈတိူၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉၵိၼ် ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီ။
ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၵၢင် တႃႇယႃႈယႃမၢင်ၸိူဝ်း။ မၼ်းပၼ်ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ် carboxyl ဢၼ်ၸၢင်ႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ၵၢၼ်ႁူမ်ႈပွင်း ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ယႃႈယႃၶႃႈမူင်ႈမႅင်း၊ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ benzoic ၼႆႉ ၸၢင်ႊၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တႃႇၵုမ်းထိင်း pH ၶွင် ယႃႈယႃ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈမၼ်ႈၸႂ်ဝႃႈ ၶဝ်တေၼိမ်သဝ်းလႆႈ လႄႈ တေၸၢင်ႊၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၼႂ်းတူဝ်ၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းယႃႈယႃၶႃႈမႅင်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တီႈၼိူဝ်ၼႃႈတႃ ၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈႁႄႉၵင်ႈ တႃႇႁႂ်ႈယႃႈယႃ ဢမ်ႇလူႉလႅဝ်။
ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶေးမီးၼၼ်ႉ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၵၢင် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ပႅၼ်ႇၸီႇလ် ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင် ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းမွၵ်ႇ လႄႈ ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႃႈတႃ ႁၢင်ႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼႆႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢီႇတီးလ် ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ် ႁူမ်ႈပွင်း ပူဝ်ႇလီႇမႃႇ လႄႈ ၼမ်ႉယၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼႆႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းပဵၼ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉသေ ၵုမ်းထိင်းပၼ် pH ၶွင် လွၵ်းပိူင် လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ တႃႇတေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၼမ်ႉယႃႈယႃၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉ တႃႇၵုမ်းထိင်း pH ၶိူင်ႈၼမ်ႉယႃႈယႃ ႁႂ်ႈၶိူင်ႈၼမ်ႉယႃႈယႃ ၼိမ်သဝ်း လႄႈ လွတ်ႈၽေး။ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈၶူဝ်း ဢၼ်မီးဢၢႆႁွမ်သေ ပၼ်ဢၢႆႁွမ် ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈ တီႈၶိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈႁၢင်ႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် လႄႈ ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽိဝ်ၼင် လီၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ် ၶိူင်ႈႁႄႉၵင်ႈ လႄႈ ၶိူင်ႈဢၢႆႁွမ် တႃႇႁႂ်ႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶၢဝ်းယၢဝ်း လႄႈ ႁႂ်ႈဢၢႆႁွမ် မၼ်း တိူဝ်းမႃး။
ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢၼ်ဢမ်ႇမီးၽေးသင်သေတႃႉ မိူဝ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလႄႈ မိူဝ်ႈသိမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉသတိ။ ထုၵ်ႇလီသိမ်းဝႆႉ ၼႂ်းထူင်ဢၼ်ပိၵ်ႉဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇလႆႈ ႁႅင်ႈ လႄႈ တေဢမ်ႇလႆႈ ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈ။ မိူဝ်ႈယိပ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီသႂ်ႇၶိူင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽႃႈတူမ်းသူပ်း လႄႈ မၢၼ်ႇတႃ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇတိူဝ်ႉၺႃး ၽိဝ်ၼင် လႄႈ တႃ။
ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ
| ၸိုဝ်ႈၶူဝ်းၶွင် | ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉ | |||||||||
| ပိူင်တၢႆထၢတ်ႈ | C7H6O2 | |||||||||
| ၼမ်ႉၼၵ်းမေႃႇလီႇၵျူး | 122.12 ၊ | |||||||||
| ပေႃႇဢွၵ်ႇမႃး | ၽွင်ၶႅပ်းသီၶဵဝ် | |||||||||
| တီႈၸိူမ်ႈ | 122.41°C | |||||||||
| တီႈႁူတ်း | 249.2°C | |||||||||
| တၢင်းလႅၼ်ႈ | 1.2659 ၵရမ်ႇ/ၸိၼ်ႇတီႇမီႇတႃႇ3 | |||||||||
| CAS ဢမ်ႇမီး | 65 - 85 - 0 ၊ | |||||||||
| မၢႆလပ်ႉ HS | 29163100 | |||||||||
| EINECS NO | 200 - 618 - 2 ၊ | |||||||||
| တၢင်ႇလဝ်ႈၼႃႈၵၢၼ် | ၶေးမီး ၶိူင်ႈႁေႉၵင်ႈတၢင်းၵိၼ် ၶိူင်ႈယႃႈယႃ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ | |||||||||
ၽိုၼ်လိၵ်ႈၵုမ်းထိင်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း
| ၸိုဝ်ႈၶူဝ်းၶွင် | ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉ | ||||||
| ၶူဝ်းၸႂ်ႉ | ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ဢၼ်မီးပိူင်တၢႆ | ၶေႃႈတွပ်ႇ ၵၢၼ်ထတ်းသၢင် | |||||
| လမ်းၼႂ်း | ≥99.5% | 99.86% | |||||
| တီႈၸိူမ်ႈ | 121-123°C | 122°C | |||||
| ႁေႈၼၵ်း မိူၼ်ၼင်ႇ Pb ၊ | ≤10ppm | ||||||
| ဢမ်ႇၸႂ်ႈသင် | ≤2ppm | ||||||
| ၶရူဝ်ႇရၢႆႉ ဢၼ်ပႃးၼႂ်း Cl | ≤0.014% | 0.01% | |||||
| ၼမ်ႉၼၵ်းၼမ်ႉ | ≤0.5% | 0.32% | |||||
| ၽႃႇထႃႇလိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉ | ≤100ppm | ||||||
| ၵမ်းလိုၼ်း | ၶူဝ်းၶွင်တင်းမူတ်းမီးၼႂ်း လွင်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်း လွင်ႈထတ်းသၢင် ၸၼ်ႉတၢင်းၵိၼ် | ||||||
ၼႂ်းၶေႃႈၵႅပ်ႈမၼ်း
ပေႃးတေလၢတ်ႈၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ၸိုင် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ လႄႈ ၶိူင်ႈႁႄႉၵင်ႈ ၼၼ်ႉ မၼ်းမီး ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တၢင်းၵိၼ်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူဝ်းၶွင် ၼိမ်သဝ်း လႄႈ လွတ်ႈၽေးသေဢမ်ႇၵႃး ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပၢႆးၸၢင်ႊ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ လွင်ႈလူဝ်ႇ ထၢတ်ႈဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ပႅၼ်ႇၸူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼႆႉ တေၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးထႅင်ႈယူႇ။