လုမ်ႈၾႃႉ - ဢႃႇမွၼ်ႇၼိမ်ႇ ပၢႆႇၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ထုၵ်ႇၸႂ် - ၶေႃႈတွပ်ႇထၢတ်ႈ ဢၼ်မီးလၢႆၽၢႆႇလၢႆတၢင်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ
ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း
ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တၢင်းၵိၼ် ၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ဢႃႇမွၼ်ႇၼိမ်ႇ ႁဝ်းၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉ သၢႆမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉၼဵင်ႈၶူမ် ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ႁူင်းႁဵတ်းၶဝ်ႈမုၼ်း ဢၼ်မေႃမိုဝ်း တီႈမိူင်းယူးရူပ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶဝ်ႈမုၼ်း ၶရူဝ်ႇသႅၼ်ႇ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ တေႃႇထိုင် ႁူင်းႁဵတ်းၶဝ်ႈမုၼ်း ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉ တီႈဢေးသျႃး ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶဝ်ႈမုၼ်း ဢၼ်ဢဝ်ဢၢႆႊ ႁဵတ်းပဵၼ် ၽိင်ႈထုင်းၼၼ်ႉ မၼ်းလဵၼ်ႈပဵၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းၽွင် ဢမ်ႇၼၼ် ၽွင်ၽွင်ၼႆ ပေႃးမႆႈမႃး မၼ်းတေလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇသေ တေဢွၵ်ႇမႃး ၵႅတ်ႉသ် ၵႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ။ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈသၽႃႇဝၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼႂ်းၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၽဝ်ၼၼ်ႉ မီးၼမ်ႉၼၵ်း လူမ်းလႅင်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သူပ်းၶဝ် လႄႈ ႁၢင်ႈၽၢင်ၶဝ် ႁၢင်ႈလီမႃး။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ လွင်ႈၽိဝ်ၼင်ၵူၺ်း၊ မၼ်းၵေႃႈ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၼမ်ႉၼၵ်း ၼမ်ႉၼၵ်း တင်းမူတ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉၼၵ်း ဢၼ်လီမူၼ်ႈသိူဝ်း ၼၼ်ႉ တိူဝ်းမႃး။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လွင်ႈဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ႁႂ်ႈၶူဝ်းၶွင် ၼိမ်သဝ်း လႄႈ ႁႂ်ႈဢႃႇယု - သိမ်းၶူဝ်းၶွင် ၶၢဝ်းယၢဝ်း။ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း တၢင်းၵိၼ်မၼ်း တင်းမူတ်းၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ပၵ်းပိူင် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တၢင်းၵိၼ် လုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၵႅပ်ႈၼၼ်ႉသေ ႁပ်ႉပဝ်ႊပၼ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၶူဝ်းၶွင် တၢင်းၵိၼ် တႃႇၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵူႊတီႈၵူႊတၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢႃႇမွၼ်ႇၼိမ်ႇ ႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈလမ်ႇလွင်ႈ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး။ ထၢတ်ႈၼၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢႃႇႁႃႇရ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇတူၼ်ႈမႆႉ တေယႂ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈမႃးတီႈ ထၢတ်ႈႁူမ်ႈဢၼ်ၼႆႉ တင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။ တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇႁႂ်ႈ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် လႄႈ ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ႁႅင်းႁႅင်းသေ ႁႂ်ႈလႆႈ ၽွၼ်းလီ ၼမ်။ တီႈသူၼ်ႁႆႈၼႃး ဢႃႇၾရိၵ လႄႈ ဢေးသျႃးၼၼ်ႉ မၼ်းၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လွင်ႈႁၢၵ်ႈမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်မီးပၢႆးယူႇလီ ၼႂ်းမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ ၵူႊမဵဝ်းမဵဝ်း တႄႇဢဝ်ၶဝ်ႈ တေႃႇထိုင် ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လူၺ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလိၼ် မီးထၢတ်ႈၼၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇ ၼမ်မႃးၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိၼ် ၽုၼ်ႇလီမႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူၼ်ႈမႆႉ ၽႄႈတိူၼ်းလႆႈလီလိူဝ်မႃး။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵႃႈၶၼ်မၼ်း ဢေႇလႄႈ သၽႃႇဝ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈငၢႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈႁႆႊၸဝ်ႈၼႃး ၼႂ်းမိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႄႈ မိူင်းဢၼ်တိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶေးမီး လုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ လႆႈပိုင်ႈဢိင် ဢႅမ်ႇမူဝ်းၼိမ်ႇ ႁဝ်း တင်းၼမ်။ မၼ်းႁဵတ်းပဵၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ထၢတ်ႈ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယင်ႇ - ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵိူဝ် ammonium ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်း ႁူင်းၸၢၵ်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉမူတ်းသႂ် ၸွတ်ႇတူဝ်ႈ မိူင်းယူးရူပ်ႉလႄႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်။ ၵိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လွင်ႈဢမ်ႇမူတ်းသႂ် လႄႈ လွင်ႈဢမ်ႇမူတ်းသႂ် ၼႂ်းၼမ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉ မူတ်းသႂ် လႄႈ လွတ်ႈၽေး။ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း တီႈဢေးသျႃး လႄႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇၵၢင်ၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈဢႃႇမွၼ်ႇၼိမ်ႇ ႁဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ထၢတ်ႈပွင်း ဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉ ဢၼ်မီး ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူၼ်ၼင်ႇ ၶိူင်ႈၾႆးၾႃႉ လႄႈ ၶိူင်ႈယႃႈယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ
| ၸိုဝ်ႈၶူဝ်းၶွင် | ဢႅမ်ႇမွၼ်ႇၼိမ်ႇ ပၢႆႇၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ | |||||||||
| ပိူင်တၢႆထၢတ်ႈ | NH4HCO3 | |||||||||
| ၼမ်ႉၼၵ်းမေႃႇလီႇၵျူး | 79.06 ၊ | |||||||||
| ပေႃႇဢွၵ်ႇမႃး | ၽွင်ၽိူၵ်ႇ | |||||||||
| တၢင်းလႅၼ်ႈ | 1.586 ၵရမ်ႇ/ၸိၼ်ႇတီႇမီႇတႃႇ3 | |||||||||
| CAS ဢမ်ႇမီး | 1066 - 33 - 7 ၊ | |||||||||
| မၢႆလပ်ႉ HS | 28369990 | |||||||||
| EINECS NO | 213 - 911 - 5 ၊ | |||||||||
| တၢင်ႇလဝ်ႈၼႃႈၵၢၼ် | ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ ၶိူင်ႈထႅမ်တၢင်းၵိၼ် ၶိူင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇထၢတ်ႈ | |||||||||
ၽိုၼ်လိၵ်ႈၵုမ်းထိင်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း
| ၸိုဝ်ႈၶူဝ်းၶွင် | ဢႅမ်ႇမွၼ်ႇၼိမ်ႇ ပၢႆႇၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ | ||||||
| ၶူဝ်းၸႂ်ႉ | ၵႃႈၶၼ်ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ(%) | ၵႃႈၶၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း(%) | |||||
| ပေႃႇဢွၵ်ႇမႃး | ၽွင်ၽိူၵ်ႇ | ၽွင်ၽိူၵ်ႇ | |||||
| ဢႅၵ်ႉၵႃႇလီႇ တင်းမူတ်း | 99.0-100.5 ၊ | 99.32 ၊ | |||||
| ၶရူဝ်ႇရၢႆႉ | ≤0.003 | ||||||
| ဢမ်ႇပႃးထၢတ်ႈသႃႇလ်ၾဵတ်ႉ | ≤0.007 | ||||||
| ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ W% | ≤0.05 | 0.03 | |||||
| As(mg/kg) | ≤2 | ||||||
| ၸိူၵ်ႈ(mg/kg) | ≤2 | ||||||
| သႃႇလ်ၾူၼ်းၼႅတ်ႉ(mg/kg) | ≤10 | 8.5 | |||||
ၼႂ်းၶေႃႈၵႅပ်ႈမၼ်း
ဢႅမ်ႇမွၼ်ႇၼိမ်ႇ ပီႇၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ လႆႈၸႂ် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႆႈဢဝ်သႂ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းထူင် ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႊ ႁႅင်ႈ တႃႇတေ ထိင်းသိမ်း လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်းမၼ်း ၽွင်းမိူဝ်ႈ တေႃႉသူင်ႇ ၵႆ လႄႈ သိမ်းဝႆႉ ၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇလွင်ႈထတ်းတူၺ်း လွင်ႈၵုမ်းၵမ်ၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဢိၵ်ႇပႃး လွင်ႈထတ်းသၢင် ၼႂ်းႁွင်ႈၽႃႇတတ်း ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တႃႇလွင်ႈမူတ်းသႂ်၊ လွင်ႈထတ်းသၢင် လွင်ႈႁူမ်ႈပွင်းထၢတ်ႈ လႄႈ လွင်ႈထတ်းသၢင် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေယူႇတီႈလႂ် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေပဵၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တၢင်းၵိၼ် တီႈမိူင်းဢေႃးသထရေးလျႃး ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ တီႈမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ ၶေးမီး တီႈမိူင်းယူးရူပ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢႃႇမွၼ်ႇၼိမ်ႇ ပၢႆႇၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ယႃႈယႃ ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ သုင်သုတ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼပ်ႉယမ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းပၼ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶွင်ႉၶမ်သင်၊ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ၊ လႄႈ လွင်ႈၵႃႈၶၼ် - လွင်ႈမီးၽွၼ်းလီ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် လွင်ႈလိူၵ်ႈ တႃႇလွင်ႈလူဝ်ႇ ဢႅမ်ႇမူဝ်းၼိမ်ႇ ပၢႆႇၵႃႇပုၼ်ႇၼႅတ်ႉ တင်းမူတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။