ထၢတ်ႈပႃႇတီႇသီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ - ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢႄႇလ်ၵႃႇလိၼ်ႇ ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ လႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလၢႆလွင်ႈ

ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း

ပိူင်လူင်မၼ်း လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း potassium hydroxide ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၶိူင်ႈၸွႆႈထၢတ်ႈ ဢႅၵ်ႉၵလိၼ်း ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ၊ ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၼမ်ႉယႃႈယႃ၊ ၶိူင်ႈၵုမ်းထိင်း pH၊ ၶိူင်ႈႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈၵူၼ်ႇပင်း လႄႈ ဢီႇလႅတ်ႇထရူဝ်ႇလၢႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈပွင်းထၢတ်ႈၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈ potassium hydroxide ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၸွႆႈထၢတ်ႈ alkaline ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈပၼ်ႁႅင်း လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ လႆၢလႆၢဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ esters ပဵၼ်ၼမ်ႉယႃႈ၊ မၼ်းပၼ် သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်မီး ဢႅၵ်ႉၵလႅၼ်ႇ ၼမ် တႃႇႁႂ်ႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ သပ်ႉပျႃႇၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈ potassium hydroxide ၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ သပ်ႉပျႃႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် သပ်ႉပျႃႇ လႄႈ ၵလီႇသႃႇရီႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ လႄႈ ၼိမ်သဝ်းလႆႈ။

ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇယႃႈယႃၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈပႃႇတီႇသီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ၵၢင် ယႃႈယႃၵမ်ႈၽွင်ႈ။ မၼ်းၸၢင်ႈၵုမ်းထိင်းလႆႈ pH ၶွင် ၼမ်ႉယႃႈယႃ တႃႇႁႂ်ႈၶဝ် ၼိမ်သဝ်းလႄႈ မီးလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၼႂ်းတူဝ်ၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈပႃႇတီႇသီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ယႃႈယႃ ဢႅၵ်ႉၵလႅၼ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ယႃႈယႃၶႃႈမႅင်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ လႄႈ ဢႅၵ်ႉၵလႅၼ်ႇ ဢႃႇမၢႆၼူဝ်ႇဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢီႇလႅတ်ႇထရေႃးၼိၵ်ႉၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈပႃႇတီႇသီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢီႇလႅတ်ႇထရူဝ်ႇလၢႆႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင် ၼႂ်းပႅတ်ႉထီးရီးယႃး ဢႄႇလ်ၵႃႇလီႇ လႄႈ သႄးလ် ၾႆးၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢႅၵ်ႉၵလီႇၼိတ်ႉ ၼိမ်သဝ်း တႃႇႁႂ်ႈ ပႅတ်ႉထီးရီးယႃး လႄႈ သႄးလ် ၾႆးၾႃႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီငၢမ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းပႅတ်ႉထီးရီးယႃး ၼိၵ်ႉၵႄႇလ်-မႅတ်ႉတႄႇလ် ႁၢႆႇထရၢႆႉၼၼ်ႉ ပူဝ်ႇတႅတ်ႇသီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇထရၢႆႉ ႁဵတ်းပဵၼ် ဢီႇလႅတ်ႇထရူဝ်ႇလၢႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပႅတ်ႉထီးရီးယႃး ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢွၵ်ႇႁႅင်း လႄႈ ဢသၢၵ်ႈ ပၼ်ႇႁွပ်ႈမၼ်း တိူဝ်းတွၼ်းမႃး။

ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈပႃႇတီႇသီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢၼ်လွတ်ႈၽေး ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၵုမ်းထိင်း လွင်ႈပဵၼ်ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈပဵၼ်ဢႅၵ်ႉၵလီႇၼိတ်ႉ ၼႂ်းၶူဝ်းၶွင်တၢင်းၵိၼ် ႁႂ်ႈမၼ်းလွတ်ႈၽေး လႄႈ ၼိမ်သဝ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶႅပ်းလဝ်ႈ လႄႈ ၶွၵ်ႉၵူဝ်ႇလႅတ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈ ပူဝ်ႇတႅတ်ႇသီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ တႃႇတေ မူၼ်ႉမႄး pH ၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉၼၵ်း လႄႈ ၼမ်ႉၼၵ်း မၼ်း လီမႃး။ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉမူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈပႃႇတီႇသီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ တႃႇတေ မူၼ်ႉမႄး pH ၼမ်ႉသေ ဢဝ်ဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢမ်ႇမူတ်းသႂ် ဢၼ်ပဵၼ်ဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ဢၼ်မီးဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ပိူင် လွင်ႈပွႆႇဢွၵ်ႇ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈ မူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈ potassium hydroxide တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ဢႅတ်ႉသိတ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼိမ်သဝ်းသေ ႁႄႉၵင်ႈပၼ် လွင်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ထၢတ်ႈပႃႇတီႇသီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢႄႇလ်ၵႃႇလီႇ ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇသေ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇၵူၼ်ႇပင်း ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈ။ ၽွင်းၸႂ်ႉတိုဝ်းလႄႈ သိမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁူမ်ႇဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇတိူဝ်ႉၺႃး ၽိဝ်ၼင် လႄႈ တႃ။ မိူဝ်ႈၽွင်းယိပ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီသႂ်ႇၶိူင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽႃႈတူမ်းသူပ်း မၢၼ်ႇတႃ လႄႈ ၶူဝ်းၼုင်ႈ တႃႇၵႅတ်ႇၶႄ ႁႂ်ႈလွတ်ႈၽေး။

ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ

ၽိုၼ်လိၵ်ႈၵုမ်းထိင်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း

ၼႂ်းၶေႃႈၵႅပ်ႈမၼ်း

ပေႃးတေလၢတ်ႈၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ၸိုင် ထၢတ်ႈပႃႇတီႇသီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢႄႇလ်ၵႃႇလီႇ ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလၢႆလွင်ႈလႄႈ မၼ်းလမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇထၢတ်ႈ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၶူဝ်းၶွင် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေဢမ်ႇၵႃး ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပၢႆးၸၢင်ႊ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ လွင်ႈလူဝ်ႇ ထၢတ်ႈဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈပႃႇတီႇသီႇယမ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉၼႆႉ တေၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးထႅင်ႈယူႇ။