ထၢတ်ႈသွတ်ႉတီႇယမ်ႇ - ၶိူင်ႈထၢတ်ႈ ဢၼ်မီးႁႅင်း လႄႈ မီးလၢႆၽၢႆႇလၢႆတၢင်း

ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈလူဝ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်

1. လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶေးမီး
ၶိူင်ႈၸွႆႈထၢတ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈပွင်း ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ - ထၢတ်ႈ Sodium methoxide ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၸွႆႈထၢတ်ႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ၵၢၼ်ႁူမ်ႈပွင်း ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ တင်းၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ esters ဢၼ်လတ်းၽၢၼ်ႇ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ transesterification ၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဝႆးလိူဝ်မႃး လူၺ်ႈ လွင်ႈငၢႆႈလူမ် တႃႇလႅၵ်ႈလၢႆႊ ၸုမ်း alkoxy ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းလမ်ႇလွင်ႈတေႉတေႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်မီး ထၢတ်ႈ triglycerides ၼၼ်ႉ မၼ်းတေ တုမ်ႉတွပ်ႇၵၼ်တင်း ထၢတ်ႈ methanol ဢၼ်မီး ထၢတ်ႈ sodium methoxide သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ မီႇတႄႇဢႅတ်ႉသတႃႇ (ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ) လႄႈ ၵလီႇသႄႇရူဝ်ႇလ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းလဵၼ်ႈပဵၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းလမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ယႃႈယႃလၢႆလၢႆမဵဝ်း၊
ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၼႂ်းလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ လွင်ႈၶူၼ်းၶဝ်း - မၼ်းႁဵတ်းပဵၼ် ပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင် ၼႂ်းလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ လွင်ႈၶူၼ်းၶဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈၶူၼ်းၶဝ်း Claisen ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ၵႃႇပုၼ်ႇ - ၵႃႇပုၼ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ ဢႅတ်ႉသတႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် ထၢတ်ႈပွင်း ဢၼ်ပႃး ၵႃႇပုၼ်ႇၼိတ်ႉ တၢင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး။ ၼမ်ႉၵတ်ႉဢၼ်ၼႆႉ တႃႇတေတႄႇႁဵတ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇပႆၢးထၢတ်ႈသုၵ်ႉသၢၵ်ႉၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် ၶိူင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မေႃႇလီႇၵျူးဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ ဢၼ်သုၵ်ႉသၢၵ်ႉ ဢၼ်မီး လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈလႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

2. ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးယႃႈယႃ
ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ယႃႈယႃ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈၵၢင် - ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈ သူဝ်ႇတီႇယမ်ႇ မီႇထူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ယႃႈယႃ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈၵၢင် တင်းၼမ်။ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢၼ်မူၼ်ႉမႄးပိူင်ၵေႃႇသၢင်ႈမေႃႇလီႇၵျူးၶွင် ထၢတ်ႈပွင်းဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇတေႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်တေပဵၼ်မႃးဢွၼ်တၢင်းတွၼ်ႈတႃႇ ယႃႈယႃဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးယႃႈယႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ယႃႈယႃ ဢၼ်ႁေႉၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ် ႁႅင်းလိူတ်ႈသုင် ၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈ သူဝ်ႇတီႇယမ်ႇ မီႇထူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ တႃႇတေ ၶဝ်ႈၸူး ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇတေ ႁဵတ်းၵၢၼ် လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢၼ်ဢိုတ်းႁပ်း ဝူင်း ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီးလၢႆၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ လီလိူဝ်မႃး - ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ယႃႈယႃၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႊၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တႃႇတေ မူၼ်ႉမႄး ငဝ်းလၢႆး လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ pH ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇတေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် ယႃႈယႃ ပဵၼ်မႃး လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်းၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလီလိူဝ်မႃးသေ ႁႂ်ႈမၼ်ႈၸႂ်လႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ လွင်ႈမိူၼ်ၵၼ် ၶွင်ၶူဝ်းၶွင်ယႃႈယႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

3. ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တၢင်းၵိၼ်
ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈထႅမ်သႂ်ႇၼႂ်းတၢင်းၵိၼ် - ဢမ်ႇဢဝ်သႂ်ႇၼႂ်းတၢင်းၵိၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈသေတႃႉ ထၢတ်ႈသွတ်ႉတီႇယမ်ႇ မီႇထွၵ်ႉသၢႆႉၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈထႅမ်သႂ်ႇတၢင်းၵိၼ် - ၸၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉၼၵ်း - ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ထၢတ်ႈဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ ဢွၵ်းဢေႃ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၶူဝ်းၶွင်တၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႊၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶိူင်ႈၸွႆႈထၢတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢွၵ်းဢေႃ ၶိုၼ်းလီ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ထၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လူၺ်ႈလွင်ႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ မၼ်းၸွႆႈထႅမ် တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢၢႆႁွမ် ဢၢႆႁွမ် လႄႈ ဢသၢၵ်ႈ - ဢသၢၵ်ႈ တၢင်းၵိၼ် လီမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

4. ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၽႃႈယၢင်
ၵၢၼ်ယူတ်းယႃ သဵၼ်ႈသၢႆ - ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ထၢတ်ႈသွတ်ႉတီႇယမ်ႇ တႃႇယူတ်းယႃ သဵၼ်ႈသၢႆမၢင်ၸိူဝ်း။ မၼ်းၸၢင်ႈမူၼ်ႉမႄးလႆႈ ၽိဝ်ၼႃႈ သဵၼ်ႈသၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇႁပ်ႉဢဝ် သီ - သီၶဝ် လီလိူဝ်မႃး။ ၼႂ်းၵၢၼ်ယွမ်ႉသီ သဵၼ်ႈသၢႆ ဢၼ်ဢိင်ၼိူဝ် သႄးလူးလူတ်ႉၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸႂ်ႉတိုဝ်း သွတ်ႉတီႇယမ်ႇ မီႇထူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သဵၼ်ႈသၢႆၼၼ်ႉ မူတ်းသႂ်ဝႆႉ ဢွၼ်တၢင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သဵၼ်ႈသၢႆ ႁပ်ႉလႆႈ ယွမ်ႉသီ လီလိူဝ်မႃး။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽႃႈယၢင် ဢၼ်မီးသီ ၸႅင်ႈလႅင်း လႄႈ ဝႆးလိူဝ်မႃး။
ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈ ၽႃႈ - မၼ်းၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၽႃႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽႃႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၶိူင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽႃႈယၢင် ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီလိူဝ်မႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽႃႈယၢင် ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမႆႈၾႆး ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈၵူၼ်ႇပင်း။

5. လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပႅတ်ႉထီးရီးယႃး
ၶူဝ်းၶွင် ဢီႇလႅတ်ႇထရူဝ်ႇလၢႆႉ - ၼႂ်းပႅတ်ႉထီးရီးယႃး မၢင်မဵဝ်း ပိူင်လူင်မၼ်း ၼႂ်းပိူင် ဢီႇလႅတ်ႇထရူဝ်ႇလၢႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼမ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈ သူဝ်ႇတီႇယမ်ႇ မီႇထူဝ်ႇဢွၵ်ႉသၢႆႉ ၼႆႉ ၸၢင်ႊၸႂ်ႉတိုဝ်း ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင် ဢမ်ႇၼၼ် ၶိူင်ႈထႅမ်သႂ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢီႇလႅတ်ႇထရူဝ်ႇၶေးမီး ၼႂ်းပႅတ်ႉထီးရီးယႃး တူၵ်းသုမ်း လူၺ်ႈ လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈၸပ်းသၢႆ ဢီႇလႅတ်ႇထရူဝ်ႇလၢႆႉ လွင်ႈၼိမ်သဝ်း ဢီႇလႅတ်ႇထရူဝ်ႇ - ဢီႇလႅတ်ႇထရူဝ်ႇလၢႆႉ ၼႂ်းၵႄႈ ဢီႇလႅတ်ႇထရူဝ်ႇလၢႆႉ လႄႈ လွင်ႈႁႅင်းၾႆးၾႃႉ - လွင်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇ တင်းမူတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢႅပ်ႉၼႆႉ မၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၼ်တင်း ၵၢၼ်ၶူင်သၢင်ႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ ပႅတ်ႉထီးရီးယႃး ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ တႃႇလူတ်ႉၾႆးၾႃႉ လႄႈ ၶိူင်ႈၾႆးၾႃႉ ဢၼ်တေႃႉသူင်ႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ

ၽိုၼ်လိၵ်ႈၵုမ်းထိင်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း

ၼႂ်းၶေႃႈၵႅပ်ႈမၼ်း

Neopentyl Glycol ၼႆႉ မၼ်းမီးလွင်ႈၼိမ်သဝ်း ၽၢႆႇထၢတ်ႈ ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီလႄႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈသေ မၼ်းလမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၵၢၼ်သႂ်ႇသီ၊ ယွၼ်ႉပၢႆးၸၢင်ႊ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ လွင်ႈလူဝ်ႇ ၼႂ်းၵၢတ်ႇၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼိဝ်ႇပႅၼ်ႇတီးၵလၢႆႇၵူဝ်ႇၼႆႉ တေၶႂၢၵ်ႈၵႂၢင်ႈမႃးထႅင်ႈ ပိူင်လူင်မၼ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉမႂ်ႇ၊